چگونه یک توزیع انتخاب کنیم
Spaces از چهار توزیع پشتیبانی میکند: فدورا لینوکس (fedora)،
آرچ لینوکس (arch)، اوبونتو LTS (ubuntu) و کالی لینوکس (kali). هرکدام
مزایای خود را دارند و در این بخش آنها را یکبهیک بررسی میکنیم.
فدورا
فدورا لینوکس نسخهٔ بالادستی (لبهٔ پیشرو) رد هت انترپرایز لینوکس (RHEL) است؛ توزیعی از لینوکس که عمدتاً مشتریان بزرگ سازمانی مانند دولتها، نیروهای نظامی و شرکتهای بزرگ برای زیرساخت بکاند خود از آن استفاده میکنند، زیرا گواهیهای امنیتی و سختافزاری فراوان و تضمین پشتیبانی بلندمدت دارد. RHEL را رد هت، زیرمجموعهٔ IBM، توسعه میدهد. اگر در بخش فناوری اطلاعات یکی از این شرکتها کار نکنید، هرگز مستقیماً با سامانههای RHEL سروکار نخواهید داشت؛ اما رواج و قیمت آن باعث شده ارزش رد هت ۱۰ برابر کاننیکال، سازندگان اوبونتو، باشد.
فدورا بهعنوان پروژهای اجتماعی تعریف شده که پشتیبانی مالی آن را رد هت تأمین میکند. بیشتر توسعهٔ فدورا را مهندسان رد هت انجام میدهند. ازآنجاکه فدورا پایهای است که فورکهای RHEL از آن ساخته میشوند، قابلیتهای امنیتی در سطح سازمانی دارد؛ ازجمله SELinux (کنترل دسترسی اجباری)، Secure Boot و یک سرویس ساخت مرکزی همراه با سرویس امضای مرکزی برای بستههایش. افزون بر این، چون رد هت شرکتی سودآور است و مشتریان سازمانی دیگری هم از فدورا استفاده میکنند، همهٔ بستههای فدورا از نظر مالکیت فکری (IP) و حق اختراع، الزامات سختگیرانهای را رعایت میکنند. در هیچیک از مخازن آن درایورهای Nvidia، Steam یا رمزگشاهای سختافزاری را پیدا نمیکنید.
فدورا از مدل انتشار غلتانِ ملایم استفاده میکند. هر شش ماه نسخهٔ تازهای از فدورا منتشر میشود و هر نسخه بهمدت ۱۳ ماه پشتیبانی میشود. یعنی در هر زمان، نسخهٔ فعلی و نسخهٔ قبلی فدورا پشتیبانی میشوند. منظور از صفت ملایم این است که در طول عمر هر نسخهٔ فدورا، از بهروزرسانیهای عمدهٔ بستهها پرهیز میشود و رابط دودویی برنامه (ABI) کتابخانهها پایدار میماند، اما بهروزرسانیهای جزئی بستهها مجازند.
نتیجهٔ عملی این است که بستهها و محیطهای توسعه (مانند محیطهای مجازی پایتون) که مثلاً برای فدورا ۴۴ ساخته شدهاند، در تمام عمر فدورا ۴۴ کار میکنند. گروههای بزرگ بستهها مانند KDE و Gnome بهروزرسانیهای جزئی را بهمحض انتشار دریافت میکنند و بهروزرسانیهای عمده (مانند 6.x یا 5.x) به نسخهٔ بعدی فدورا موکول میشوند. چون چرخهٔ انتشار KDE و Gnome با فدورا همراستاست، نسخههای عمده معمولاً با تأخیر ۱ تا ۲ ماهه میرسند. نسخههای هسته، میانافزار لینوکس و درایور گرافیکی (Mesa) عقب نگه داشته نمیشوند و فدورا از جدیدترین نسخههای این اجزا استفاده میکند؛ معمولاً با تأخیری دو هفتهای.
خلاصه اینکه فدورا محیط توسعهای عالی، امن و بهروز فراهم میکند که هنگام بهروزرسانیهای غیرعمده با مشکل غیرمنتظره روبهرو نمیشود؛ اما پشتیبانی ضعیفی از سختافزار و برنامههای انحصاری دارد، مگر اینکه مخازن شخص ثالث به آن اضافه کنید؛ کاری که پایداری سامانه را کاهش میدهد و تضمینهای امنیتی آن را تضعیف میکند.
توجه: Secure Boot و SELinux در Spaces پشتیبانی نمیشوند. Anatase بر پایهٔ فدورا ساخته شده و این قابلیتها را در لایهٔ بالای Spaces پیادهسازی میکند. بنابراین میتوانید بدون نگرانی از SELinux، فدورا را در Spaces تجربه کنید.
اوبونتو
اوبونتو توزیعی با انتشار ثابت و محصول شاخص کاننیکال است و در دو گونه عرضه میشود: نسخههای LTS و میاندورهای. هر شش ماه یکبار، معمولاً در آوریل (.04) و اکتبر (.10)، نسخهٔ جدیدی از اوبونتو منتشر میشود. هر دو سال یکبار در آوریل، این نسخه به انتشار LTS اوبونتو تبدیل میشود و انتشارهای دیگر میاندورهای هستند. کاربران نهایی معمولاً از نسخههای میاندورهای استفاده نمیکنند. جدیدترین نسخههای LTS عبارتاند از 22.04، 24.04 و 26.04.
برخلاف فدورا، اوبونتو کاملاً مبتنی بر انتشار ثابت است و پس از آنکه بستهها پیش از انتشار LTS نهایی شدند، بهجز اصلاحیههای امنیتی دیگر بهروزرسانی دریافت نمیکنند. این موضوع دربارهٔ همهٔ بستهها صدق میکند، مگر اینکه طبق فرایند معافیتِ مستندشده در اوبونتو از این قاعده مستثنا شوند. هر نسخهٔ LTS از زمان انتشار، بهمدت ۵ سال رایگان پشتیبانی میشود و کاننیکال ۵ یا ۱۰ سال پشتیبانی اضافیِ پولی ارائه میدهد. یک استثنا در میانهٔ چرخهٔ انتشار این است که اوبونتو هستهٔ جدیدی به نام هستهٔ فعالسازی سختافزار (HWE) منتشر میکند که میتوان از آن برای پشتیبانی بهتر از لپتاپهای جدیدتر استفاده کرد. اما کاربر باید آن را دستی انتخاب کند و این تجربهٔ کاربری نامطلوبی بهدنبال دارد.
ازآنجاکه اوبونتو چرخهٔ انتشار دوسالهٔ بلندمدت و ۵ سال پشتیبانی دارد، توزیع منتخب بیشتر فروشندگانی است که نرمافزار لینوکس ارائه میکنند. اسکریپتهای نصب روی آن بیشتر از فدورا درست اجرا میشوند، چون اسکریپتهای فدورا باید هر شش ماه بهروزرسانی شوند. بنابراین اوبونتو بهترین سازگاری نرمافزاری را فراهم میکند؛ اما مدت زیادی پس از انتشار LTS (مثلاً در میانهٔ سال ۲۰۲۷ برای اوبونتو 26.04)، کهنه به نظر میرسد و توسعه روی آن دشوار میشود. افزون بر این، ناسازگاریهایی که طی دو سال گذشته ایجاد شدهاند، همراه با بستههای شخص ثالث روی هم انباشته میشوند و باعث میشوند بهروزرسانی از یک نسخهٔ LTS به نسخهٔ بعدی (مثلاً از 24.04 به 26.04) نصب را خراب کند، مگر اینکه یک متخصص باتجربهٔ لینوکس تشریفات سهساعتهای را انجام دهد. این مسئله اشکالی ندارد، چون Spaces به شما اجازه میدهد فضای اوبونتوی خود را بهسادگی از نو بسازید، بهجای آنکه بیهوده برای بهروزرسانی آن تلاش کنید.
آرچ
آرچ یک توزیع انتشار غلتان و جامعهمحور است. داوطلبانی از سراسر جهان آن را
نگهداری میکنند و پس از دورهٔ آزمایش کوتاهی در مخازنش، جدیدترین نسخههای
بستهها را ارائه میدهد. آرچ زودتر از همه نسخههای جدید هسته و درایور گرافیکی،
پایتون و کتابخانهها را عرضه میکند و مخزنی غنی از برنامههای متنباز و
انحصاری دارد (مانند Vivaldi، درایورهای Nvidia و رمزگشایی سختافزاری).
افزون بر این، آرچ میزبان مخزن کاربران آرچ (AUR) است که به هر کاربری اجازه
میدهد PKGBUILDها (قالب بستهبندی آرچ) را برای کامپایل و نصب بیشتر نرمافزارهای
شخص ثالث ارائه کند. دسترسی به AUR از طریق یک دستیار AUR مانند yay انجام
میشود که Spaces میتواند از پیش برایتان نصب کند. ترکیب مخازن غنی و بهروز
بستهها با AUR باعث شده آرچ به توزیع غالب میان کاربران عادی تبدیل شود.
آرچ بهطور سنتی نصبکنندهای ساده برای استفاده ارائه نکرده و این کار را به
توزیعهای مشتقشده واگذار کرده است؛ همین موضوع عبارت «من از آرچ استفاده
میکنم، راستی» را بر سر زبانها انداخته است. نصب درست آرچ یا به دانش عمیقی
از سازوکارهای داخلی لینوکس نیاز دارد یا چندین روز آزمونوخطا، بهویژه اگر
قابلیتهای امنیتی پیشرفتهای مانند LUKS (رمزگذاری دیسک) و Secure Boot لازم
باشند. افزون بر این، آرچ هیچ تضمینی برای ABI ندارد. به همین دلیل این توصیه
رواج یافته که هرگز sudo pacman -Sy <package> را اجرا نکنید و همیشه
sudo pacman -Syu را اجرا کنید، چون بهروزرسانیهای جزئی میتوانند نصب را
خراب کنند. بااینحال، قدیمیکارها (ازجمله نویسندهٔ این مستندات) همیشه
sudo pacman -Sy <package> را اجرا میکنند، جوجهتوزیع!
بااینحال، موفقیت آرچ در جریان اصلی بازار، ترکهایی را هم در بنیان آن آشکار کرده است. مخزن AUR هدف حملات فیشینگ و بدافزار قرار گرفته و در نتیجه، توصیهها به سمت پرهیز از آن تغییر کردهاند. افزون بر این، سرویس امضای مرکزی ندارد و هر مشارکتکننده با کلیدهای GPG و توان پردازشی شخصی خود بستهها را کامپایل و بارگذاری میکند. این مسئله آرچ را برای محیطهای سازمانی و بهطور فزایندهای برای استفادهٔ شخصی نیز نامناسب میکند. چون AUR یکی از دلایل اصلی استفاده از آرچ بود و تا پیش از ۲۰۲۳ خبری از بدافزار نبود، این رویدادهای ناخوشایند ارزش آرچ را برای کاربران نهایی کاهش میدهند.
کالی
کالی لینوکس توزیعی اجتماعی برای آزمون نفوذ است که بر پایهٔ Debian Testing ساخته شده است. از آن میتوان برای نصب ابزارهای هک و مهندسی معکوس استفاده کرد؛ ابزارهایی که میتوانند برای بهخطر انداختن سامانههای دیگر به کار روند (یا اگر ۱۲ سالتان است، روتر همسایه را هک کنید). بهعنوان سیستمعامل روزمره، پشتیبانی ضعیفی از برنامههای شخص ثالث و چند اشکال جزئی در تجربهٔ کاربری دارد. این توزیع برای نمایش قابلیتهای Spaces و دسترسی شما به ابزارهای مهندسی معکوس ارائه شده است، اما نباید جایگزین سه توزیع اصلی ارائهشده در Spaces شود.
نمای کلی
حالا که توضیح دادیم هر توزیع چگونه طراحی شده و برای چه منظوری در نظر گرفته شده است، میتوانیم یک ماتریس توصیهها تهیه کنیم تا مشخص شود هر کاربرد با کدام توزیع سازگارتر است. کالی لینوکس از این ماتریس کنار گذاشته شده، چون کاربردش روشن است.
اگر توسعهدهندهٔ لینوکس هستید، برای توسعه از فدورا استفاده کنید؛ اگر پژوهشگر هستید، با هوش مصنوعی/یادگیری ماشین یا رباتیک کار میکنید یا به کتابخانههای انحصاری وابستهاید، از اوبونتو استفاده کنید. آرچ هم برای توسعه مناسب است، اما فقط وقتی منطقی است که سامانهٔ پایهٔ شما آرچ باشد، چون در محیط دسکتاپ، سازگاری و پایداری ABI را در برابر نرمافزارها و درایورهای بهروز معاوضه میکنید. ازآنجاکه Anatase درایورها و محیط دسکتاپ شما را مدیریت میکند و دسترسی به اوبونتو و فدورا را در اختیارتان میگذارد، استفاده از آرچ به معاوضهای نامتوازن تبدیل میشود.
برای برنامهها، معمولاً بستههای deb اوبونتو پشتیبانی بهتری از بستههای rpm عمومی دارند که اتفاقاً روی فدورا کار میکنند. برای جدیدترین نسخههای برنامههای متنباز رابط کاربری گرافیکی، مخازن اصلی آرچ بهعلاوهٔ AUR (با احتیاط) هم گزینهٔ مناسبی هستند. راهاندازی و نگهداری برنامههای Flatpak معمولاً آسانتر است؛ بنابراین اگر ممکن است برنامهها را از آنجا تهیه کنید و فقط در مرحلهٔ بعد سراغ Spaces بروید. Spaces در درجهٔ اول برای فراهمکردن محیط توسعه طراحی شده است.
ماتریس مقایسهٔ توزیعها
| ویژگی | آرچ | اوبونتو LTS | فدورا |
|---|---|---|---|
| تازگی بستهها | عالی. یک هفته برای بهروزرسانیهای جزئی و کمتر از سه هفته برای بهروزرسانیهای عمده | ۶ ماه تا ۲ سال عقبتر | دو هفته برای بهروزرسانیهای جزئی و حدود دو ماه برای بهروزرسانیهای عمده (نسخهٔ بعدی) |
| انتشار جدید | - | هر ۲ سال | هر ۶ ماه |
| ABI | ABI پایداری ندارد. بهروزرسانیها ممکن است به کامپایل دوبارهٔ بستههای AUR و محلی نیاز داشته باشند | در طول یک نسخهٔ LTS پایدار است | معمولاً در طول هر نسخه پایدار است |
| بستههای انحصاری | دسترسی گسترده در مخازن رسمی و AUR | عالی؛ بیشتر نرمافزارها رسماً از آن پشتیبانی میکنند | به مخازن شخص ثالث نیاز دارد و ناپایدار است |
| پایداری | قابلقبول* | عالی* | قابلقبول* |
| امنیت | برای مخازن رسمی قابلقبول است | بسیار خوب | عالی |
| توسعه | قابلقبول | عالی (اولویت: وابستگیهای انحصاری/شخص ثالث) | عالی (اولویت: نسخههای جدید کتابخانهها) |
| کاربرد هدف Spaces | رسماً پشتیبانینشده / نرمافزارهای جامعه در AUR | نرمافزار شخص ثالث، توسعه با کتابخانههای پایدار (مانند VPNها، ROS، هوش مصنوعی/یادگیری ماشین، docker) | توسعه با کتابخانههای بهروز |
* فدورا و آرچ تقریباً با بسامد یکسان دچار پسرفت میشوند. یک هفتهٔ اضافه برای بهروزرسانیهای جزئی و چند ماه برای بهروزرسانیهای عمده، فدورا را کمی باثباتتر میکند. در هر سه توزیع، AUR و PPAها و COPR بهترتیب باعث ناپایداری مشابهی میشوند.